Κατηγορία δραστηριότητας: Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές
Ετος: 2022
Τύπος: Συνηγορία, Ενημέρωση-Ευαισθητοποίηση, Επιστημονική έρευνα
Κατάσταση: Σε εξέλιξη
Στοχευμένες περιοχές: Εσωτερικό Ιόνιο Αρχιπέλαγος
Οργανισμοί-στόχοι: Ποσειδωνία
Ιστότοπος έργου:
Συνεργάτες
Χρηματοδότες
Κατηγορία δραστηριότητας: Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές
Ετος: 2022
Τύπος: Συνηγορία, Ενημέρωση-Ευαισθητοποίηση, Επιστημονική έρευνα
Κατάσταση: Σε εξέλιξη
Στοχευμένες περιοχές: Εσωτερικό Ιόνιο Αρχιπέλαγος
Οργανισμοί-στόχοι: Ποσειδωνία
Ιστότοπος έργου:
Συνεργάτες
Χρηματοδότες
Στόχοι
Η iSea δραστηριοποιείται συστηματικά στην περιοχή από το 2022, με στόχο την προστασία της νησίδας Φορμίκουλα και τη συμβολή στην αποτελεσματική, επιστημονικά τεκμηριωμένη διαχείριση της περιοχής, ενισχύοντας τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος & Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ). Από το 2023, οι δράσεις έχουν επεκταθεί και στα κοντινά ακατοίκητα νησιά, Άτοκο και Αρκούδι. Ωστόσο, η Φορμίκουλα βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής μας και αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για την άμεση προστασία της, η οποία θα ωφελήσει τα λιβάδια Ποσειδωνίας και τον πληθυσμό της μεσογειακής φώκιας. Παρακάτω παρουσιάζονται οι βασικές δράσεις που υλοποιεί η iSea στη νησίδα Φορμίκουλα. Οι κύριοι στόχοι και δράσεις μας περιλαμβάνουν: χαρτογράφηση με δορυφορικά μέσα, καταγραφή της βιοποικιλότητας, εκτίμηση της υγείας των λειμώνων, εκτίμηση του μπλε άνθρακα, διαχειριστικές παρεμβάσεις, αξιολόγηση απειλών και δράσεις ευαισθητοποίησης.
Περιγραφή
Η Φορμίκουλα (ή Φερμέκουλο) είναι μια μικρή ακατοίκητη νησίδα στο Εσωτερικό Ιόνιο Αρχιπέλαγος, με έκταση μόλις 87 στρέμματα, που όμως φιλοξενεί πλούσια βιοποικιλότητα. Οι θαλάσσιοι οικότοποι που την περιβάλλουν περιλαμβάνουν βραχώδεις υφάλους, λιβάδια θαλάσσιας Ποσειδωνίας, υποθαλάσσιες σπηλιές και αμμώδεις πυθμένες, υποστηρίζοντας μια πλούσια βιοποικιλότητα. Τα λιβάδια της Ποσειδωνίας διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της ποιότητας του νερού, στην παραγωγή οξυγόνου και στην αποθήκευση άνθρακα, ενώ παράλληλα αποτελούν σημαντικούς τόπους αναπαραγωγής για πολλά είδη. Αυτά τα ενδιαιτήματα φιλοξενούν απειλούμενα είδη, όπως οι ροφοί (Epinephelus marginatus και Epinephelus costae) και η μεσογειακή φώκια, ένα από τα πιο απειλούμενα θηλαστικά παγκοσμίως.
Ένα σημαντικό βήμα για την προστασία της περιοχής ήταν η θέσπιση ζώνης αυστηρής προστασίας 200 μέτρων, σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση 123711/3066 (ΦΕΚ 953/31.12.2024). Το πλαίσιο περιλαμβάνει ζώνες ρυθμιζόμενης και περιορισμένης πρόσβασης, με στόχο τη μείωση της όχλησης και την προστασία κρίσιμων ενδιαιτημάτων. Η Φορμίκουλα αποτελεί επίσης μέρος του Δικτύου Natura 2000 (GR2220003) και έχει αναγνωριστεί ως Σημαντική Περιοχή για τα Θαλάσσια Θηλαστικά (IMMA), υπογραμμίζοντας την οικολογική της σημασία.
Παρά τα μέτρα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές απειλές. Η ανεξέλεγκτη τουριστική δραστηριότητα και η αυξημένη κίνηση σκαφών προκαλούν όχληση στην άγρια ζωή, ιδιαίτερα στη μεσογειακή φώκια, ενώ η ανεξέλεγκτη αγκυροβολία καταστρέφει τα λιβάδια της Ποσειδωνίας. Παράνομες αλιευτικές πρακτικές, όπως η χρήση συρόμενων διχτυών κοντά σε κρίσιμα ενδιαιτήματα, συνεχίζουν να επηρεάζουν το οικοσύστημα.
Αποτελέσματα
Η Φορμίκουλα αποτελεί ένα οχυρό βιοποικιλότητας υψηλής οικολογικής αξίας. Μέχρι σήμερα, έχουν χαρτογραφηθεί 0,673km² λιβαδιών Ποσειδωνίας γύρω από τη νησίδα, τα οποία εκτείνονται πέρα από τα 35 μέτρα βάθος και παρουσιάζουν συνολικά υψηλή οικολογική κατάσταση. Εκτιμάται ότι τα λιβάδια αυτά αποθηκεύουν περισσότερους από 2.512,63 MgC ή 39,88 MgC/ha μπλε άνθρακα, αναδεικνύοντας τον σημαντικό τους ρόλο στη ρύθμιση του κλίματος. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί ενδείξεις υποβάθμισης, όπως κατακερματισμός που συνδέεται με αγκυροβολία και παράνομες αλιευτικές πρακτικές.
Η παρακολούθηση της βιοποικιλότητας έχει καταγράψει περισσότερα από 80 θαλάσσια είδη, που ανήκουν σε 20 ταξινομικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων ψαριών, φυκών, σπόγγων, μαλακίων, εχινόδερμων και θαλάσσιων θηλαστικών. Έχει επίσης καταγραφεί η παρουσία χωροκατακτητικών ειδών, όπως το λεοντόψαρο (Pterois miles) και ο λαγοκέφαλος (Siganus spp.), γεγονός που υπογραμμίζει περαιτέρω την ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση και διαχείριση της περιοχής.